Επικαιρότητα — 22/08/2011 at 17:37

Η Εμπειρία της Επίσκεψης στο Καποδ. Ορφανοτροφείο

by

Η εμπειρία της επίσκεψης της Παρασκευής 19/8 στο Καποδιστριακό ορφανοτροφείο, γνωστό περισσότερο ως φυλακές, δεν ήταν πρωτόγνωρη. Το κτίριο το είχα επισκεφθεί την ύστερη ημέρα λειτουργίας του ως κτίριο φυλακών, όπου οι πέντε τελευταίοι κρατούμενοι αποχωρούσαν αφήνοντας πεταμένα γράμματα σε μανάδες και αγαπημένες.

Η πρόσφατη επίσκεψη αποκάλυψε μιαν εγκατάλειψη τελείως διαφορετική, ένα ημισυντηρημένο κέλυφος, που φαίνεται να μάχεται ενάντια στο χρόνο, όχι για να μην κατεδαφισθεί από τη φθορά του, γιατί αυτό έχει πια αντιμετωπισθεί, μα για να λειτουργήσει και να ολοκληρωθεί μέσα στη σημερινή δυσμενή συγκυρία. Θα υπάρξει κάποιο μέλλον για το ιστορικό κτίριο και αν ναι, ποιό θα είναι αυτό και ποιός θα το αποφασίσει;

Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι πολλά:

Για ποιο λόγο αφού το έργο αποκατάστασης του κτιρίου έχει ενταχθεί σε προγράμματα Ευρωπαϊκής χρηματοδότησης μέσω του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ), έχουν σταματήσει οι εργασίες και καθυστερεί επί τόσο καιρό η ολοκλήρωση του; Ως γνωστόν η ένταξη ενός έργου στα προγράμματα ΕΣΠΑ προϋποθέτει την ομαλή λειτουργία των προσδιορισμένων φάσεων υλοποίησης της εγκεκριμένης πρότασης και η διακοπή της χρηματοδότησης μπορεί να σημαίνει την μη σύμφωνη με τα προσδιορισμένα στοιχεία πορεία του, οπότε ανάλογα με το βαθμό υπερβάσεων ή παρεκκλίσεων καταλήγει στη χειρότερη περίπτωση στην επιστροφή του ποσού που δαπανήθηκε γι’ αυτό. Περιλαμβάνεται το Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο σ’ αυτή την περίπτωση;

Η λειτουργία που έχει προσδιορισθεί στα πλαίσια της αποκατάστασης του, ως μουσειακός χώρος, μπορεί να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου αχανούς κτιριακού συγκροτήματος, χωρίς άλλες ανταποδοτικές χρήσεις; Και αν προτείνονται εναλλακτικά τέτοιες χρήσεις, φυσικά πάντα στα πλαίσια της αρχικής μελέτης γιατί αυτή τεκμηριώθηκε και εγκρίθηκε πριν περίπου δέκα χρόνια και δεν μπορεί ν’ αλλάξει στην παρούσα φάση, ποιές είναι και πώς θα ενταχθούν στο συγκεκριμένο χώρο;

Ποιές είναι οι ενέργειες που έχουν γίνει από τη Δημοτική αρχή σε ότι αφορά στο θέμα της ολοκλήρωσης του έργου, το οποίο παρότι δεν ανήκει στη δικαιοδοσία της, εντούτοις αποτελεί πολιτιστική κληρονομιά του νησιού; Οι διεκδικήσεις που διατυπώνονται ως προθέσεις υφίστανται;

Στην επίσκεψη που βίωσα, η τοπική αυτοδιοίκηση ήταν απούσα, παρότι δεν ήταν απρογραμμάτιστη και έγινε με την παρουσία αρχαιολόγου και εκπροσώπου του Υπουργείου Πολιτισμού. Ακούσθηκε ότι η Δημοτική Αρχή μάλλον εισέπραξε αρνητική απάντηση σε σχέση με το αίτημα παραχώρησης μέρους του κτιριακού συγκροτήματος στο Δήμο. Αληθεύει αυτό;

Το κτίριο τα ίδιο ως φορέας πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί τμήμα της συνολικής κληρονομιάς του νησιού, αντιπροσωπεύοντας τη νεώτερη περίοδο της ιστορίας του και ίσως πρέπει να ενταχθεί σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό της παραλίας,  που να περιλάβει και άλλους ιστορικούς χώρους- όπως το αρχαίο λιμάνι και την Κολώνα, το αρχαίο θέατρο που δεν έχει αποκαλυφθεί, σε συνδυασμό με τη μελέτη μιας πορείας με διευθέτηση της κυκλοφορίας, πιθανές πεζοδρομήσεις, αποτιμώντας όλα αυτά τα θέματα που αποτελούν προτεραιότητες μείζονος σημασίας για την ποιοτική ανάδειξη του πλούτου ενός τόπου.

Διαδόσεις και απόψεις για το μέλλον του κτιρίου των φυλακών ακούγονται πολλές και όλες οι προοπτικές φαίνονται να στοχεύουν σε μια υποτιθέμενη ανάπτυξη. Το πρόβλημα βρίσκεται όμως στο πώς ορίζεται αυτή η ανάπτυξη και στο ποιοί θα κληθούν να την διαχειρισθούν.

Φοβάμαι ότι υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ορισμοί των αναπτυξιακών στόχων και δράσεων, πράγμα που δεν είναι απαραίτητα αρνητικό, αρκεί να μπορέσουν να συντεθούν σε μία σοβαρή αποδεκτή πρόταση.

Τέτοιου είδους μελέτες δεν μπορούν ν’ αποτελούν απλά έργο μεμονωμένων σωματείων ή συλλόγων ή ακόμη και ινστιτούτων τοπικής ανάπτυξης, όσους ειδήμονες και να περιλαμβάνουν αυτά. Αποτελούν κυρίως σώμα προτάσεων που διατυπώνονται  προς την τοπική κοινωνία, με συντονισμό έστω,  από τους φορείς της αυτοδιοίκησης και γίνονται κτήμα  της ντόπιας τοπικής κοινότητας- αυτής που απαρτίζεται τόσο από τους αυτόχθονες κατοίκους, αλλά και εκείνους που επέλεξαν να κατοικήσουν στο νησί.

Η καλύτερη λοιπόν συνταγή είναι η διαφάνεια και η ανάπτυξη του θέματος στις πραγματικές του διαστάσεις τόσο από τους αρμόδιους φορείς, που δεν μπορεί παρά να είναι η εκλεγμένη Δημοτική Αρχή, όσο και από κάθε ενημερωμένο ενδιαφερόμενο, σε μια ανοικτή, δημόσια συζήτηση. Ας δοθούν απαντήσεις σε διαδόσεις και υποθέσεις. Ας αναπτυχθούν όλες οι προτάσεις, ας αποτελέσουν θέμα συζήτησης και ζυμώσεων, που ήδη έχουν αρχίσει με ενδιαφέρουσες απόψεις όπως αυτές της Β. Τράπαλη σχετικά με την αναβίωση των ιδεών του Ι. Καποδίστρια που αφορούν στη σύγχρονη  εφαρμογή της συνδιδακτικής και της αλληλοδιδακτικής μεθόδου στο Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο. Σε αυτή τη συζήτηση όλοι οι οργανισμοί αλλά και τα μεμονωμένα άτομα μπορούν να συμμετάσχουν και κανείς δεν πρέπει  ν’ αποκλεισθεί.

Στη σημερινή Ελλάδα όπου τα οικονομικά περιθώρια έχουν στενέψει τόσο πολύ, η προσφορά εθελοντικής εργασίας μπορεί να αποτελέσει κινητήρια δύναμη για να ευδοκιμήσουν στόχοι, που όμως οφείλουν να είναι κοινωνικά αποδεκτοί. Περιθωριακές και αδιαφανείς κινήσεις προς ίδιον όφελος θα πρέπει να αποκλεισθούν, μια και αποτελούν αιτία και μέρος της σημερινής κατάντιας.

Δρ. Ζωή Γεωργιάδου
Καθηγήτρια
Διευθύντρια Σχολής Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών ΤΕΙ- Αθήνας

Leave a Comment