Επικαιρότητα — 13/09/2011 at 18:12

Μάρκος Δραγούμης: Την Ελλάδα την Χαλάμε εμείς οι Έλληνες

by

Μάρκος Δραγούμης: Την Ελλάδα την Χαλάμε εμείς οι ΈλληνεςΤο πρόγραμμα εκείνης της ημέρας προέβλεπε ποδαρόδρομο. Η συνάντησή μου με τον μουσικολόγο Μάρκο Δραγούμη είχε οριστεί μία μέρα πριν για τις 11 το πρωί, στη βεράντα γνωστού ξενοδοχείου, λίγο πιο έξω από την πόλη της Αίγινας. Εκεί θα με καλοδεχόταν με πλατύ χαμόγελο και ζεστή χειραψία. Στην αρχή είχα δυσκολευτεί  να βρω πληροφορίες για εκείνον· λίγο η συνωνυμία- οι πολλοί συγγενείς- και λίγο το ότι δε δίνει εύκολα συνεντεύξεις. Καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψής μου στη γειτονιά του, δε θα υπάρξει στιγμή που να μη νιώσω το πάθος του για τη μουσική, τη λατρεία του για την Αίγινα…Τοποθετώ το διαβολικό και κατασκοπικό- όπως ο ίδιος το χαρακτήρισε- μαγνητόφωνό μου στο τραπέζι  και ξεκινάμε.

Επώνυμο και καταγωγή με ιστορία αιώνων. Η κάθε γενιά της οικογενείας Δραγούμη έβγαζε και έναν πολιτικό. Ο προπάππος του Στέφανος διετέλεσε πρωθυπουργός, ο θείος του Ίωνας βουλευτής και ο πατέρας του Φίλιππος με τη σειρά του πολιτικοποιήθηκε. «Υπήρχαν δύο δρόμοι τους οποίους μπορούσα να ακολουθήσω. Ο ένας ήταν να συνεχίσω αυτά που έκαναν οι παλιότεροι με αρκετές πιθανότητες να πετύχω και ο άλλος να αγνοήσω αυτό που υπάρχει και να κάνω κάτι δικό μου. Επέλεξα το δεύτερο.» Στην απόφασή του αυτή τον προέτρεψε και ο πατέρας του Φίλιππος, ο οποίος έχοντας περάσει πολλά στην πολιτική του σταδιοδρομία προτιμούσε να καμαρώσει το γιο του φιλόλογο. Ωστόσο, από νωρίς ο ίδιος θα συνειδητοποιήσει πως η μουσική δρα ανεξέλεγκτα επάνω του.

Σε πρώιμη ηλικία θα σαγηνευτεί και θα εξιδανικεύσει τους μουσικούς ως κάτι πολύ ανώτερο που- κατά τη γνώμη του- ποτέ δε θα μπορούσε να “αγγίξει”.  Από αδαής ακροατής με ελάχιστες μουσικές γνώσεις, θα μελετήσει, θα ασχοληθεί συστηματικά, και κατά την ενηλικίωση του θα πάρει την τελική του απόφαση, να σπουδάσει ιστορία της μουσικής και να γίνει μουσικολόγος. Παρ’ όλα αυτά, ξεκινάει με σπουδές στη νομική, έχοντας ως στόχο να την εγκαταλείψει κάποτε για να κάνει αυτό που πραγματικά επιθυμεί. Η αντίδραση των γονιών του έντονη, αλλά σύντομη. Καθοριστικό γεγονός, για την απόφασή του αυτή, η φιλία του με τον Μάνο Χατζιδάκι. Θυμάται τη φράση που του είχε πει, λόγια που υπόγεια τον επηρέασαν: « Αν δεν κάνεις αυτό που σ’ αρέσει και αγαπάς και στο οποίο  αισθάνεσαι ότι είσαι καλύτερος, θα είσαι δυστυχισμένος σε όλη σου τη ζωή». Έτσι, ακολούθησαν σπουδές σε Ελλάδα και εξωτερικό, χωρίς κανείς  να του χαριστεί λόγω ονόματος. Η επιστροφή του στην Ελλάδα σηματοδοτεί και την έναρξη των μελετών του. « Σκεφτόμουν πως το να γίνω ένας μέτριος μουσικός ή ένας μέτριος συνθέτης δεν άξιζε τον κόπο. Εκεί που βρήκα πως θα μπορούσα να προσφέρω σημαντικά πράγματα ήταν στο χώρο της μελέτης της μουσικής ιστορίας και ιδιαίτερα της ελληνικής».

Με πολλές μελέτες για την παραδοσιακή ελληνική μουσική και όχι μόνο, θα ανακαλύψει και θα γνωστοποιήσει στίχους και μελωδίες τραγουδιών με βαθιά ιστορία. Θα επιμείνει μέχρι να βρει το τέλειο, πεισματικά, ανυποχώρητα. «Δεν ικανοποιούμαι με τις εύκολες απαντήσεις. Ψάχνω εδώ, ψάχνω εκεί. Δουλεύω με συστηματικότητα, κοιτάζοντάς τα πάντα από απόσταση.» Οι πιο δύσκολες έρευνες είναι εκείνες που του φέρνουν τη μεγαλύτερη χαρά και ικανοποίηση. Μία από αυτές, η πιο πρόσφατη, γύρω από τη βυζαντινή μουσική και τη διαδρομή αυτής διαμέσου των αιώνων. Οικονομική βοήθεια από κρατικούς φορείς δεν υπάρχει πια, μα κατά καιρούς κάποια ιδρύματα βοηθούν. Το 2008 ήταν η χρονιά κατά την οποία εξέδωσε τη μελέτη του για το νησί που τόσο αγαπά, την Αίγινα. Τίτλος του έργου “Αιγίνης Μουσική Περιήγησις”. Μίλησε με αιγινήτες λαογράφους, ανθρώπους του πνεύματος, απλούς πολίτες και κατάφερε  να συγκεντρώσει στοιχεία. Η ανταπόκριση του κόσμου τον αντάμειψε, αν σκεφτεί κανείς πως το βιβλίο είναι γεμάτο νότες τις οποίες δύσκολα θα καταλάβει ο καθένας. Στους μαθητές του στο ωδείο Αθηνών δίνει την παρακάτω συμβουλή, την οποία και ο ίδιος ακολουθεί. « Ό, τι διαβάζετε να το ελέγχετε διότι πάρα πολλά από αυτά που είναι γραμμένα δε σημαίνει πως είναι και σωστά. Και εγώ όσα σας λέω μην τα παίρνετε ως χρησμούς. Να είστε ανοικτόμυαλοι  και να προσπαθείτε να καταλάβετε τη μουσική στο σύνολό της.» Άλλωστε και ο ίδιος δεν απορρίπτει κανένα είδος μουσικής, απλά δεν του αρέσουν οι μουσικές δευτέρας κατηγορίας σε οποιοδήποτε είδος. Πάντως, αδυναμία του παραμένει η κλασσική μουσική, αφού με αυτήν ξεκίνησε την πορεία του στη ζωή.

Η Αίγινα προέκυψε στη ζωή του από όταν ήταν λίγων μηνών. Έκανε τα πρώτα του βήματα και πέρασε όλες τις διακοπές των παιδικών του χρόνων σε ένα σπίτι “παράδεισο”, όπως το ονομάζει –  και σίγουρα θα συμφωνούσε ο καθένας –  τη σημερινή οικία Σαλιαρέλη. Κατά τα διάρκεια της κατοχής οι δεσμοί του με το νησί χάθηκαν για να αποκατασταθούν αργότερα με την αγορά ενός σπιτιού λίγο πιο πέρα από τον πρώην “παράδεισό” του. Για τον κο Δραγούμη, ο τόπος μας δεν αποτελεί μόνο προσωπικό του καταφύγιο, αλλά και τόπο έμπνευσης τον οποίο συναντούμε σε πολλά ποιήματά του. Στοιχεία, μικρά  ή μεγάλα, που κάνουν τον τόπο να ξεχωρίζει περνούν ασυναίσθητα στους στίχους του. Πλέον, θεωρεί τον εαυτό του αιγινήτη και έχοντας μεταδώσει την αγάπη του για το νησί στα παιδιά του, αναφέρει: « Η Αίγινα είναι ο τόπος όπου ακουμπούν τα όνειρά τους. Δεν μπορούν να φανταστούν τη ζωή τους χωρίς το νησί». Ωστόσο, στον ίδιο λείπει η μαγεία του τόπου το ’50, δίχως τη σκόνη που τότε επικρατούσε. Ζητώντας του να κρίνει το φεστιβάλ φιστικιού θα πει: «Το φεστιβάλ είναι μια καταπληκτική δραστηριότητα που γίνεται στο νησί. Αν μου γινόταν πρόταση θα συμμετείχα με μεγάλη χαρά». Έδειχνε να είχε μελετήσει το πρόγραμμα των εκδηλώσεων και ήταν ήδη αποφασισμένος ποιες να παρακολουθήσει.

Αφήνοντας όλα όσα τον στιγμάτισαν- τη μουσική, το νησί- φτάνουμε λίγο απότομα στο σήμερα. Τον ρωτώ για την κρίση, την ανασφάλεια που διαχέεται… «Η Ελλάδα είναι η ωραιότερη χώρα του κόσμου, αλλά τη χαλάμε εμείς οι Έλληνες. Είμαστε ανοργάνωτοι, δεν μονοιάζουμε, όχι ότι είναι καλύτερος ένας ξένος. Όλα τα κακά υπάρχουν και στους άλλους, ανεξάρτητα αν εκείνοι τα καλύπτουν.» Τον είδα να χάνει το χιούμορ και το χαμόγελό του μόνο όταν μιλήσαμε για όλα όσα συμβαίνουν στην πολιτική ζωή των τελευταίων χρόνων παγκοσμίως. Δηλώνοντας μόνιμα μελαγχολικός είπε: «Αισθάνομαι πως οι πολιτικοί όλου του κόσμου είναι άπληστοι , άσχετοι, ψεύτες… Η δημοκρατία παγκοσμίως περνά τεράστια κρίση, όμως, δεν είναι λύση τα αυταρχικά καθεστώτα. Για μένα όλα αυτά είναι τόσο δυσάρεστα που προσπαθώ να μη διαβάζω εφημερίδα, ούτε να βλέπω τηλεόραση. Με θλίβει ιδιαίτερα να βλέπω τόσο αχάριστους ανθρώπους να δίνουν τη μεγαλύτερη αξία στα λεφτά». Συμπαθώντας το κίνημα των αγανακτισμένων, κρίνει το μέλλον τους αβέβαιο χαρακτηρίζοντάς το σκόρπιο, αλλά όπως λέει: Καλύτερα αυτό παρά τίποτα!

Έργα του Μάρκου Δραγούμη μπορείτε να βρείτε σε ψηφιακή μορφή στο www.mla.gr (Φίλοι Λαογραφικού Αρχείου Μέλπως Μερλιέ)

Leave a Comment