On Air — 03/12/2011 at 15:02

Κοπανέλι σε Αυλή της Αίγινας

by

Κοπανέλι σε Αυλή της ΑίγιναςΟι γυναίκες της Αίγινας τα παλιά τα χρόνια είχαν διάφορες απασχολήσεις. Κεντούσαν στο χέρι, όμορφα λευκά και χρωματιστά κεντήματα, ύφαιναν στον αργαλειό, υφάσματα και κουρελούδες, έπλεκαν δαντέλες και κουβέρτες με το βελονάκι και αφού επεξεργάζονταν το μαλλί έπλεκαν με αυτό τα αναγκαία για την οικογένεια. Μερικές γυναίκες την απασχόληση τους την ασκούσαν κι επαγγελματικά. Όλα αυτά τα μάθαιναν με τον παραδοσιακό τρόπο, η μάνα στην κόρη και στην γειτονιά, στα μικρά στενά σοκάκια που μαζεύονταν τα απογεύματα του καλοκαιριού ή γύρω από το τζάκι τις κρύες μέρες του χειμώνα.

Όμως την εποχή που η Αίγινα ήταν η πρώτη πρωτεύουσα του νέου Ελληνικού κράτους, από τον Ιανουάριο του 1828 μέχρι τον Οκτώβριο του 1829, πολύς κόσμος από διάφορα μέρη της Ελλάδας και της Ευρώπης ήρθε και έμεινε στο νησί. Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για την παιδεία τα γράμματα και τις τέχνες. Και πολλοί ήταν οι δάσκαλοι που έδωσαν τα δικά τους φώτα στα ορφανά που είχαν κατακλύσει το νησί. Εκτός όλων των άλλων σχολών, λειτούργησε και σχολείο για κορίτσια τον Ιανουάριο του 1830, που ανέλαβε τα έξοδα λειτουργίας του η γνωστή Δούκισσα της Πλακεντίας. Επειδή όμως αυτή μετά από έξι μήνες αδιαφόρησε, λόγω ελλείψεως χρημάτων ανέλαβε την συνέχιση της λειτουργίας του η κυβέρνηση με έγκριση του Κυβερνήτη.

Και την εποχή του Όθωνα, η βασίλισσα Αμαλία ίδρυσε σχολές για τα κορίτσια, στην Αίγινα και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Τότε ήρθε στην Αίγινα και η Βελγίδα λαίδη Έγγερτον και εγκαταστάθηκε στο σπίτι του Τρικούπη στην περιοχή Φάρος της Αίγινας και δίδαξε ένα καινούργιο είδος κεντήματος , μια όμορφη δαντέλα που πλεκόταν με ένα ξεχωριστό τρόπο. Το ονόμασαν κοπανέλι. Και το ονόμασαν έτσι, γιατί τα ξυλάκια που χρησιμοποιούνται για να πλέκεται η κλωστή κάνουν ένα ρυθμικό θόρυβο καθώς τα έμπειρα χέρια της πλέχτρας προσπαθούν να πετύχουν τη σωστή κίνηση της διασταύρωσης της κλωστής πάνω στο ειδικά κατασκευασμένο μαξιλάρι το – κουσούνι – που είναι φτιαγμένο από άσπρο ύφασμα, – κάμποτο – γεμισμένο με άχυρα. Πάνω σε αυτό τοποθετείται το σχέδιο που θα πλεχτεί, ζωγραφισμένο με σκούρο μελάνι για να διακρίνεται και να γίνεται σταθερή η τοποθέτηση της καρφίτσας, που κρατά το πλεκτό.

Το γνωστό σαν Αιγινήτικο είδος δαντέλας, επειδή η Βελγίδα δασκάλα καταγόταν από τις Βρυξέλλες έχει ονομαστεί, δαντέλα Βρυξελλών και έχει το δικό του ξεχωριστό τρόπο πλέξης.

Η δαντελοπλεχτική απέκτησε μεγάλη ανάπτυξη στα μέσα του 18ου αιώνα και ιδιαίτερα την εποχή που η βασίλισσα Αμαλία ίδρυσε σχολές (1854-1855) και άρχισε η συστηματική διδασκαλία του πλεξίματος της δαντέλας.

Το 1897 οι βασιλικές σχολές χειροτεχνίας ίδρυσαν σχολή και στην Αίγινα, όπου μερικές από αυτές τις μαθήτριες, έγιναν δασκάλες και οι ασχολούμενες με το κοπανέλι, οι κοπανελούδες όπως τις έλεγαν πλήθαιναν στην Αίγινα.

Ακούγοντας διηγήσεις από ηλικιωμένες γυναίκες, μιλούν με πολύ περηφάνια για τη δουλεία τους, γι αυτό το ξεχωριστό και μοναδικό, όπως θέλουν να πιστεύουν κέντημα, που έχει τη δική του ομορφιά όχι μόνο στο πως κεντούσαν, αλλά κυρίως γιατί η πλεκτική τους τέχνη, αποτύπωνε τα όμορφα σχέδια τους που δείχνουν αραχνοϋφαντα.

Τη σημερινή εποχή οι βιομηχανίες κατασκευάζουν τα πάντα. Τη δαντέλα όμως αυτή, κανένα μηχάνημα δεν μπορεί να κατασκευάσει.

Τη μεταπολεμική  περίοδο το κοπανέλι στην Αίγινα, γνώρισε μεγάλη άνθηση και έγιναν εκθέσεις στο Ζάππειο. Έτσι έγινε γνωστό και στις πλούσιες Αθηναίες, που ήθελαν να έχουν στα σπίτια τους την ακριβή και όμορφη δαντέλα.

Αυτό λοιπόν έδωσε την ευκαιρία σε πολλές από τις κυρίες να ασχοληθούν με το εμπόριο του κοπανελιού και με αυτό τον τρόπο οι γυναίκες της Αίγινας απέκτησαν την δυνατότητα της οικονομικής τους ενίσχυσης.

Όμως η εργασία με το κοπανέλι είναι δύσκολη και πολύ κοπιαστική γι αυτό σήμερα, οι νέες δεν ασχολούνται, αφού βρίσκουν ευκολότερες και καλά αμειβόμενες εργασίες. Έτσι λίγες γυναίκες κεντούν και μάλιστα αυτές που το αγαπούν που έχουν μεράκι. Βέβαια γίνονται κάποιες προσπάθειες διάδοσης και διάσωσης αυτής της κληρονομιάς μας, από το Μορφωτικό Σύλλογο Γυναικών της Αίγινας μήπως στο μέλλον ξαναβρεί τη θέση που του αξίζει.

Φλώρα Αλυφαντή

[vsw id=»P7GuOy-P0OE» source=»youtube» width=»660″ height=»400″ autoplay=»no»]

Leave a Comment